We leven in een innovatieve en creatieve wereld. De wereld om ons heen verandert snel. De Innovatieve Meesters van Elferink & Kortier Advocaten houden de ontwikkelingen op onze vakgebieden voor u bij in deze databank.
Onrechtmatige perspublicaties: hoe beschermt u uw reputatie?
U kent het tv-programma misschien wel: in Stegeman op de Bres worden misstanden aan het licht gebracht. Naast dit TV-programma zijn er nog talloze andere mediakanalen die bepaalde kwesties onder de aandacht van het publiekbrengen. Maar wat als u of uw onderneming onderwerp is van zo’n item? En erger nog: u bent van mening dat de beweringen onjuist zijn! In dat geval kan er sprake zijn van een onrechtmatige perspublicatie. Maar wat houdt een onrechtmatige publicatie precies in? En welke stappen kunt u nemen als u hiermee te maken krijgt? Recent zijn er twee zaken voor de rechtbank gekomen, die ons daar meer inzicht in kunnen geven.
Rechtszaken over (on)rechtmatige publicaties
Een van deze zaken betrof een aflevering van Stegeman op de Bres. Een ontevreden klant van een truckbouwer beweerde dat zijn expeditie-truck gebreken vertoonde en schakelde het televisieprogramma in. De truckbouwer stelde dat de uitzending ten onrechte de suggestie wekte dat hij zich schuldig had gemaakt aan oplichting, en vond daarom dat zijn reputatie was geschaad. Hij ging daarom naar de rechter. Die oordeelde dat de beschuldiging ongegrond was en bepaalde dat het item niet verder mocht worden verspreid.
In de andere zaak draaide het om een uitzending van een KRO-NCRV-programma, waarin een zorginstelling werd bestempelt als ‘zorgcowboy’, en verantwoordelijk werd gehouden voor de dood van een bewoner door slechte zorg. De inmiddels gefailleerde zorginstelling eiste rectificatie en verwijdering van de uitzending, terwijl de omroep verdedigt dat de berichtgeving zorgvuldig en rechtmatig was. Hier oordeelde de voorzieningenrechter dat de uitlatingen niet onrechtmatig waren, onder andere omdat er voldoende journalistieke zorgvuldigheid in acht was genomen.
In beide gevallen maakte de rechter een afweging tussen twee belangrijke grondrechten: het recht op vrijheid van meningsuiting (artikel 10 EVRM) en het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer (artikel 8 EVRM).
Vrijheid van meningsuiting vs. de bescherming van de persoonlijke levenssfeer
Uit de uitspraken blijkt dat de afweging die gemaakt moet worden tussen deze twee grondrechten sterk afhankelijk van de omstandigheden van het geval is. De rechtbank heeft in de ‘zorgcowboy’-zaak een aantal relevante omstandigheden geformuleerd. Deze omstandigheden zijn niet limitatief en wegen niet altijd even zwaar.
De ernst - bezien vanuit het algemeen belang - van de misstand die aan de kaak wordt gesteld
Een publicatie kan eerder als rechtmatig worden aangemerkt als deze een ernstige misstand onthult, bijvoorbeeld het waarschuwen voor een crimineel of oplichter. Dit dient het algemeen belang.
De aard van de gepubliceerde uitlatingen en de ernst van de te verwachten gevolgen voor degene op wie die uitlatingen betrekking hebben.
Gaat het om harde beschuldigingen of een persoonlijke mening? Hoe dit overkomt bij het publiek kan een rol spelen in de afweging.
De mate waarin de uitlatingen steun vinden in het beschikbare feitenmateriaal
Zonder stevige feitenbasis wordt een publicatie sneller als onrechtmatig aangenomen. Hierbij is een duidelijke onderbouwing en nuancering van belang.
De totstandkoming en inkleding van de uitlatingen
Dit moet in samenhang met punt 1 en 2 worden beschouwd.
Het gezag dat het medium waarop de uitlatingen zijn gepubliceerd geniet
Een bekend televisieprogramma zal naar waarschijnlijkheid zwaarder wegen dan een minder drukbezocht roddelforum.
De maatschappelijke positie van de betrokken personen
Bij bekende personen zal er in de regel minder snel sprake zijn van een onrechtmatige publicatie dan bij een niet-publiek individu, aangezien zij meer in de publiciteit staan. Hoge bomen vangen nu eenmaal veel wind. Een politicus zou zich bijvoorbeeld meer moeten laten welgevallen, waardoor er mogelijk minder snel een onrechtmatige publicatie wordt aangenomen. Uiteraard zijn daar grenzen aan. Want juist een bekend persoon zal ook eerder de gevolgen van een publicatie ervaren. Ook wordt een commerciële onderneming anders beoordeeld dan een individu.
Een publicatie gebaseerd op feiten en genuanceerd gebracht, zou mogelijk eerder als niet onrechtmatig worden beschouwd. Daartegenover zal een ongefundeerde beschuldiging die breed wordt verspreid en grote schade kan aanrichten, juist eerder als onrechtmatig worden beoordeeld.
Wat kunt u hiertegen doen?
Als u te maken krijgt met een onterechte of schadelijke publicatie, is het van belang om snel actie te ondernemen en een advocaat in te schakelen om bijvoorbeeld een sommatie te sturen. Andere mogelijke juridische stappen zijn het vorderen van een verwijdering van het item of een verbod op verdere verspreiding. Daarnaast zou u onder omstandigheden ook rectificatie en/of schadevergoeding kunnen eisen.
Heeft u het gevoel dat u onterecht in een negatief daglicht wordt gezet? Of wilt u meer informatie over dit onderwerp? Neem gerust contact met ons op. Wij helpen u graag verder.
Lees hier de uitspraak over het programma Stegeman op de Bres, en hier de uitspraak over de uitzending het KRO-NCRV programma.
